Je diploma is bijna binnen. De volgende vraag die opkomt is er een die iedereen heeft maar niet iedereen hardop stelt: wat ga ik eigenlijk verdienen?
Het antwoord verschilt flink per opleiding, sector en type werkgever. Wie goed weet wat realistisch is, staat sterker in zijn eerste salarisonderhandeling en loopt minder kans om genoegen te nemen met minder dan wat de markt geeft.
Wat is een startsalaris precies?
Het startsalaris is het bruto maandsalaris dat je verdient bij je eerste baan na je opleiding. In onderzoek wordt het gemiddelde startsalaris gemeten op het moment dat je ongeveer vijftien maanden na afstuderen werkt. Tegen die tijd heeft de meeste afgestudeerde een baan die aansluit bij hun opleiding, of heeft een stage of traineeship gevolgd.
Bruto betekent voor belastingen en inhoudingen. Wat je netto op je rekening krijgt, is een stuk lager. Daar komen we later op terug.
Startsalaris per opleidingsniveau in 2026
MBO
Het gemiddelde startsalaris na een mbo-studie is zo’n 1.500 tot 1.800 euro bruto per maand. Het gemiddelde uurloon van mbo’ers met niveau 3 en 4 ligt tussen de 11 en 15 euro per uur.
Maar die gemiddelden vertellen niet het hele verhaal. Binnen het mbo zijn de verschillen groot.
In de ICT verdienen pas afgestudeerden met mbo 4 tot wel 2.100 euro per maand, omdat hun vaardigheden heel gewild zijn. In de zorg en in het onderwijs liggen de startsalarissen aan de onderkant van de schaal, maar is de werkzekerheid vrijwel gegarandeerd.
Niveau telt ook mee. Mbo 4 verdient structureel meer dan mbo 2 of 3, en wie via de BBL-route heeft geleerd, heeft vaak al werkervaring die het startsalaris omhoog duwt.
HBO
Het gemiddeld startsalaris hbo ligt rond de 3.000 euro bruto per maand, met duidelijke verschillen per opleiding, sector en regio. Technische hbo-opleidingen kennen vaak het hoogste startsalaris én de snelste loonontwikkeling.
Hbo-opleidingen met een bèta-achtergrond zoals scheikunde en werktuigbouwkunde leveren het meest op. Hbo-opleidingen zoals geschiedenis of kunst en cultuur leveren gemiddeld het laagste startsalaris op, zo’n 2.200 euro bruto per maand.
Het verschil tussen een technische en een culturele hbo-opleiding kan dus oplopen tot bijna 800 euro per maand bij de start. Over een jaar is dat bijna 10.000 euro bruto verschil.
WO
Het gemiddelde startsalaris voor wo-afgestudeerden ligt in 2026 rond de 3.200 euro bruto per maand. Dit is het bedrag dat starters gemiddeld verdienen ongeveer 15 maanden na hun afstuderen, gebaseerd op onderzoek van SEO Economisch Onderzoek in samenwerking met het CBS.
Het verschil tussen hbo en wo is kleiner dan veel mensen denken. Een universitaire opleiding levert dus relatief gezien een bescheidener salarisverschil op ten opzichte van hbo dan veel mensen denken. Waar het verschil wel zit: wo-afgestudeerden groeien gemiddeld sneller door naar hogere salarisschalen.
Overzicht: startsalarissen 2026 op een rij
| Opleidingsniveau | Gemiddeld startsalaris (bruto/maand) |
|---|---|
| MBO niveau 2 | 1.300 – 1.500 euro |
| MBO niveau 3-4 | 1.500 – 2.100 euro |
| HBO | 2.200 – 3.200 euro |
| WO | 2.800 – 3.800 euro |
Dit zijn gemiddelden. Per sector en functie kunnen de cijfers flink afwijken, naar boven en naar beneden.
Welke factoren bepalen jouw startsalaris?
Je opleiding is het startpunt, maar niet het enige wat telt.
Werkervaring tijdens je studie. Afgestudeerden met stage-ervaring of een relevante bijbaan vinden niet alleen sneller een baan, ze verdienen gemiddeld ook meer. Een duale of deeltijdopleiding werkt vaak in je voordeel. Wie tijdens zijn studie al heeft gewerkt in het vakgebied, staat als starter niet met lege handen.
Type werkgever. Grote bedrijven en multinationals betalen doorgaans meer dan kleine mkb-bedrijven. De overheid biedt vaak een iets hoger startsalaris maar een tragere salarisgroei. Start-ups betalen soms minder in salaris maar bieden andere voordelen zoals aandelen of flexibiliteit.
Sector. Zelfs binnen dezelfde studierichting maakt de sector verschil. Een hbo-bedrijfskundige bij een consultancybureau verdient meer dan een collega bij een non-profit organisatie.
Regio. In de Randstad liggen salarissen gemiddeld hoger dan in andere delen van Nederland. Maar de kosten van levensonderhoud liggen er ook hoger, dus het nettoverschil is kleiner dan het bruto verschil suggereert.
Schaarste op de markt. De arbeidsmarkt beloont schaarste. Wie een opleiding heeft afgerond in een vakgebied met grote personeelstekorten, zoals techniek, ICT of zorg, heeft een sterkere onderhandelingspositie dan iemand in een opleiding met veel afgestudeerden.
Kansrijke beroepen voor 2026 en de toekomst laat zien welke sectoren de komende jaren de meeste vraag hebben.
Wat houd je netto over?
Bruto en netto zijn twee heel verschillende bedragen. Veel starters schrikken van het verschil als ze hun eerste loonstrookje ontvangen.
Als indicatie voor 2026:
| Bruto per maand | Netto per maand (ca.) |
|---|---|
| 1.700 euro | 1.350 – 1.450 euro |
| 2.200 euro | 1.650 – 1.750 euro |
| 2.800 euro | 2.000 – 2.150 euro |
| 3.200 euro | 2.250 – 2.400 euro |
Het exacte nettobedrag hangt af van je persoonlijke situatie: of je gebruik maakt van heffingskortingen, of je reiskosten vergoed krijgt, hoeveel pensioenpremie je afdraagt en of je een 13e maand of vakantiegeld apart krijgt uitbetaald.
Vakantiegeld (8% van je jaarsalaris) wordt in de meeste gevallen in mei uitbetaald en telt mee voor je jaarinkomen, maar staat niet in je maandelijkse nettosalaris.
Mag je als starter onderhandelen over salaris?
Ja. Veel starters denken van niet, omdat ze geen ervaring hebben en blij mogen zijn met een aanbod. Dat is een misverstand dat je geld kost.
Ook als starter heb je onderhandelingsruimte. Veel werkgevers bieden bewust iets onder het maximum van de salarisschaal aan, precies omdat ze verwachten dat kandidaten onderhandelen.
Concrete tips voor je eerste salarisonderhandeling:
Ken je marktwaarde. Zoek op wat gangbaar is in jouw sector en voor jouw opleidingsniveau. Gebruik bronnen als de cao van de branche, salarisonderzoeken van vakbonden of arbeidsmarktdata van het CBS.
Noem als eerste een getal. Wie wacht tot de werkgever een bod doet, heeft minder invloed op de uitkomst. Wie zelf een realistisch maar ambitieus bedrag noemt, bepaalt het vertrekpunt van het gesprek.
Onderbouw je vraag. Verwijs naar je stage-ervaring, je relevante bijbaan, je specifieke vaardigheden of de schaarste in jouw vakgebied. Een onderbouwd verzoek klinkt professioneler dan simpelweg zeggen dat je meer wil.
Kijk verder dan het maandsalaris. Als het maandsalaris niet omhoog kan, zijn er vaak andere dingen bespreekbaar: meer vakantiedagen, een opleidingsbudget, een snellere evaluatie na zes maanden, een reiskostenvergoeding of thuiswerkmogelijkheden.
Goed salaris in Nederland: wat is dat eigenlijk? geeft je de context om te beoordelen of een aanbod fair is.
Wat als het startsalaris tegenvalt?
Niet elke eerste baan betaalt wat je had gehoopt. Dat is geen reden om direct verder te kijken, maar ook geen reden om het te accepteren zonder plan.
Vraag naar een evaluatiemoment. Als het aanbod lager is dan gewenst maar de functie aantrekkelijk is, accepteer dan onder de voorwaarde dat er na zes maanden een salarisevaluatie plaatsvindt. Leg dat schriftelijk vast.
Bouw werkervaring op. Een laag startsalaris bij een sterk bedrijf met goede begeleiding is soms meer waard dan een hoger salaris bij een bedrijf waar je weinig leert. Werkervaring is de snelste weg naar een hoger salaris bij de volgende stap.
Weet wanneer je moet doorstappen. Na twee à drie jaar in dezelfde functie zonder salarisgroei is het tijd om de markt op te gaan. Wie van baan wisselt verdient gemiddeld meer dan wie intern blijft wachten op een loonsverhoging.
Welke banen verdienen 3.000 euro per maand? geeft je een realistisch beeld van waar de hogere salarissen zitten na je eerste stap.
Traineeship of direct een baan?
Voor wo- en hbo-afgestudeerden is een traineeship een serieuze optie. Je werkt in een roterend programma bij verschillende afdelingen of bedrijven, krijgt intensieve begeleiding en een startsalaris dat vaak iets boven het gemiddelde ligt.
Het nadeel: traineeships zijn competitief en duren twee tot drie jaar. Je bouwt brede ervaring op maar hebt minder diepgang op één specifiek gebied.
Wie al weet wat hij wil doen en in welk vakgebied, kan beter direct voor een inhoudelijke functie kiezen. Wie nog oriënteert, kan een traineeship gebruiken om meerdere richtingen te verkennen zonder direct te kiezen.
Hoe kies je de juiste carrière? helpt je die keuze structureren als je nog twijfelt over de richting.
Startsalaris per sector: wat betaalt het meest?
Ter vergelijking een overzicht van de sectoren met de hoogste en laagste startsalarissen voor hbo- en wo-afgestudeerden:
Hoog startsalaris:
- ICT en technologie: 2.800 – 3.500 euro
- Financiële dienstverlening: 2.700 – 3.400 euro
- Engineering en techniek: 2.600 – 3.200 euro
- Consultancy: 2.600 – 3.300 euro
Gemiddeld startsalaris:
- Marketing en communicatie: 2.200 – 2.700 euro
- Juridisch en bestuur: 2.300 – 2.900 euro
- Onderwijs: 2.400 – 2.800 euro
Lager startsalaris, hoge werkzekerheid:
- Zorg en welzijn: 1.900 – 2.500 euro
- Kunst en cultuur: 1.800 – 2.300 euro
- Non-profit en overheid: 2.000 – 2.600 euro
Welke baan maakt je rijk in 2026? gaat dieper in op de sectoren en functies met het hoogste langetermijnpotentieel.
Veelgestelde vragen over startsalaris
Wat is een normaal startsalaris na hbo? Het gemiddeld startsalaris hbo ligt rond de 3.000 euro bruto per maand, met duidelijke verschillen per opleiding, sector en regio. Technische richtingen zitten aan de bovenkant, creatieve en sociale richtingen aan de onderkant.
Verdient een wo-er altijd meer dan een hbo-er? Als starter gemiddeld iets meer, maar het verschil is kleiner dan verwacht. Het verschil tussen mbo en hbo (gemiddeld 500 tot 800 euro per maand) is groter dan het verschil tussen hbo en wo. Op de lange termijn groeien wo-afgestudeerden gemiddeld sneller door.
Mag je als starter onderhandelen? Ja. Werkgevers verwachten dat. Wie niet onderhandelt, laat geld liggen. Onderbouw je verzoek met marktcijfers en je relevante ervaring.
Wat is het verschil tussen bruto en netto salaris? Bruto is voor belasting. Netto is wat je op je rekening krijgt. Op een bruto salaris van 2.500 euro houd je netto grofweg 1.800 tot 1.900 euro over, afhankelijk van je persoonlijke situatie.
Is werkervaring tijdens je studie echt zo belangrijk voor je startsalaris? Ja. Afgestudeerden met stage-ervaring of een relevante bijbaan vinden niet alleen sneller een baan, ze verdienen gemiddeld ook meer. Wie tijdens zijn studie al heeft gewerkt in het vakgebied, begint hoger op de salarisladder.
Conclusie
Je diploma halen is stap één. Weten wat je waard bent op de arbeidsmarkt is stap twee. Wie dat weet, onderhandelt beter, kiest slimmer en laat zich minder snel afschepen met een bod dat onder de markt zit.
De startsalarissen in Nederland zijn de afgelopen jaren flink gestegen. In vergelijking met een paar jaar geleden liggen de salarissen gemiddeld 10 tot 15 procent hoger. De arbeidsmarkt is krap en werkgevers weten dat. Gebruik dat in je voordeel. Carrieretijd
Wil je meer lezen over carrière en salaris? Bekijk ook onze artikelen over hoe belangrijk een stage is voor je carrière, welke banen 3.000 euro per maand verdienen, loopbaan ontwikkelen met praktische tips en hoe je de juiste carrière kiest.
