Hoe de keuzes van vandaag de toekomst beschermen
Voor zzp’ers is pensioenplanning net iets belangrijker. Het vormt een cruciaal onderdeel van hun strategische carrièreplanning. Of dat zou toch moeten.
Vrijheid en verantwoordelijkheid
De vrijheid van de zzp’er is onbetaalbaar, maar ze houdt ook in dat er niet zoiets bestaat als een automatische, lees verplichte pensioenregeling. Zelfstandigen zijn zelfstandig en worden dus geacht het pensioen te beschouwen als een onderdeel van hun professionele zelfredzaamheid.
Slechts een beperkt aantal sectoren, prominent geneeskunde en bouw, kennen verplichte fondsen. Door de wisselende inkomstenstromen blijft het verder moeilijk om vaste inleggen te verplichten. De AOW biedt ondertussen wel een basispensioen, maar de nodige verdere opbouw blijft een eigen initiatief. Bovendien werd een aantal gunstige fiscale initiatieven, waaronder de fiscale oudedagreserve (FOR) afgeschaft, hetgeen zelfstandig pensioenbeheer er niet meteen eenvoudiger op maakte.
Pensioen en carrièrekeuzes
De opbouw van een aanvullend pensioen hangt nauw samen met keuzes gemaakt op het carrièrepad. De zzp’er moet de korte en de lange termijn weten te balanceren. Er moet een evenwicht zijn tussen het inkomen nu en de zekerheid later. Conflicten komen hier wel eens uit onverwachte hoek en kunnen de zelfstandige bijvoorbeeld voor de keuze stellen tussen pensioen of opleiding. Meer kunde betekent meer opbrengsten, waardoor een hogere vaste inleg mogelijk wordt, waardoor het pensioen misschien wat vervroegd kan worden. Tegelijk is het net voordelig, omwille van verschillende (fiscale) redenen, om zo vroeg mogelijk te beginnen met de pensioenopbouw.
Deze conflicten tussen korte en lange termijn zijn niet altijd even simpel. Deskundig advies kan de kat helpen om haar jongen terug te vinden in het pensioen als zzp.
Mogelijkheden voor aanvullende pensioenopbouw
- Sparen,
- Lijfrente,
- Beleggen,
- Combinatiestrategieën.
Waar de FOR verdween, verscheen sinds juli 2023 een nieuwe pensioenwet, de Wet Toekomst Pensioenen (WTP). Centrale maatregel is de verhoging van wat men de jaarruimte noemt. Dit is het deel van de beroepsinkomsten dat kan genieten van een gunstige fiscale behandeling bij sparen of beleggen. Waar de jaarruimte eerder 13,3% bedroeg, bedraagt ze nu 30%. De zzp’er krijgt zo dus meer slagkracht om te investeren in het pensioen zzp.
Daarvoor heeft de zelfstandige een aantal mogelijkheden. De klassieke spaarrekening blijft stevig staan, maar is natuurlijk niet bekend voor zijn hoge rendementen. Sparen op lijfrente of in beleggingen heeft wat dat betreft meer te bieden. De fiscus zal hier respectievelijk spreken van pensioenopbouw in box één of drie.
In de eerste box zijn investeringen fiscaal aftrekbaar, op voorwaarde dat ze opgespaard blijfven tot aan de pensioendatum. De derde box laat het fiscaal voordeel vallen in ruil voor geldelijke beschikbaarheid. Het spaarboekje zit dus in box drie, net zoals investeringen in de ondernemingsgebouwen of andere vastgoedbeleggingen. Box drie is dus eigenlijk niet specifieke gericht op pensioenopbouw, maar het kan er wel voor dienen.
Welke strategie gevolgd moet worden hangt sterk af van de werksituatie en van de grootte en regelmatigheid van inkomsten. Regelmatige, hoge inkomens lopen minder risico wanneer ze geld voor langere tijd vastzetten en kunnen dus sneller lijfrente-formules overwegen.
Dit soort keuzes ligt overigens niet altijd voor de hand. Effecten kunnen soms verrassen. Aan te raden is daarom sowieso om een combinatiestrategie uit te zetten. Niemand kan de toekomst voorspellen en een inkomensval is even vervelend als lege handen in tijd van nood.
Praktische stappen voor een duurzame carrière
- Begin vroeg,
- Automatiseer inleg,
- Strategie herzien bij ondernemingsgroei,
- Denk in scenario’s.
Dat soort denken in scenario’s is trouwens meteen een goede tip voor elke zzp’er die een aanvullend pensioen wil opbouwen. Waar controle onmogelijk is, helpt het om de toekomst te beheren. Een tweede tip is om er zo vroeg als mogelijk mee te beginnen. Eens de voornaamste opleidingskosten gedekt zijn, kan weinig de fiscale voordelen van vroeg pensioensparen verbeteren. Begint de inkomensstroom regelmaat te vertonen, dan is het een goed plan om de inleg te automatiseren en dit te zien als een verdiend loon naar werk. Gaat de onderneming groeien, dan kan het slim zijn om strategieën aan te passen aan die groei. Misschien is het nu immers wel interessant om te investeren in de ondernemingsgebouwen, of kunnen de risico’s van investeringen in box één beter gedragen worden.
Geen financiële bijzaak
Eens het de nodige aandacht krijgt, blijkt pensioenplanning al snel geen finacniële bijzaak voor de zzp’er. Het geeft net de middelen om inflatie te bestrijden en ervoor te zorgen dat de gepensioneerde niet voor onaangename verrassingen komt te staan. Bovendien fasciliteert het ook tijdens de loopbaan het maken van strategische carrièrekeuzes. Pensioenplanning biedt de financiële rust die de zelfstandige zelfstandig maakt. Het creëert de vrijheid die zzp’ers koesteren.
