Het korte antwoord: je vindt de studie die bij je past door vier dingen te vergelijken: wat je graag doet wat je goed kunt hoe de arbeidsmarkt eruitziet en wat praktisch haalbaar is. Je hoeft niet te kiezen op basis van een gevoel alleen. Gebruik daarvoor de scoretabel in dit artikel. Pas daarna kijk je naar de deadlines. Wil je in 2027 beginnen dan kun je je sinds 1 oktober 2026 aanmelden in Studielink. Voor een studie met een numerus fixus is de deadline 15 januari 2027. Voor de meeste andere hbo- en wo-bachelors is die 1 mei 2027. Voor het mbo geldt volgens meerdere bronnen meestal 1 april.
In dit artikel lees je een stappenplan met maanden en deadlines. Je krijgt een scoretabel om opleidingen eerlijk te vergelijken en een overzicht van de verschillen tussen mbo hbo en wo. Dit artikel is niet bedoeld om je een studie op te leggen. Het helpt je om het zelf te bepalen.
Stap 1: begin bij wat je doet en niet bij schoolvakken
De meeste mensen kiezen op basis van vakken. Dat is begrijpelijk maar onbetrouwbaar. Een studie bestaat uit werk dat je jaren doet. Kijk daarom naar activiteiten.
Schrijf een lijst met vijf dingen die je energie geven en vijf die je energie kosten. Denk aan analyseren schrijven praten met mensen bouwen of onderzoeken. Zoek daarna wat dat gemeen heeft. Iemand die graag puzzelt en alleen werkt zoekt iets anders dan iemand die graag overlegt en presenteert.
Gebruik daarnaast verschillende bronnen. Een studiekeuzetest geeft ideeën maar geen waarheid. Praat met mensen die het beroep doen. Meer tips lees je in hoe ontdek je welke carrière bij jou past en welke baan past bij mij. Weet je het echt niet? Dan zijn geen idee welke opleiding je wilt doen en wat wil ik later worden een goed begin.
Stap 2: weet wat het verschil is tussen mbo hbo en wo
Dit verschil bepaalt hoe je leert en wat je daarna kunt doen. Dit is een algemene indeling. Controleer de details altijd bij de opleiding zelf.
Mbo | Hbo | Wo | |
|---|---|---|---|
Hoe je leert | Praktijkgericht met stage en vaak werken en leren | Praktijk en theorie met veel projecten en stage | Theoretisch en onderzoeksgericht |
Duur van de bachelor of opleiding | Meestal 1 tot 4 jaar afhankelijk van niveau | Meestal 4 jaar. Een associate degree duurt 2 jaar | Meestal 3 jaar |
Past bij | Wie liever doet dan studeert | Wie een beroep wil leren met theorie | Wie graag analyseert en onderzoekt |
Aanmelden | Meestal voor 1 april via de school | Voor 1 mei via Studielink | Voor 1 mei via Studielink |
Een studie op een hoger niveau is niet vanzelf beter. Een hbo-student die precies doet wat hij wil kan meer voldoening hebben dan een wo-student die niet weet waarom hij daar zit. Lees hbo of toch de universiteit en is de universiteit het wel waard. Over het mbo vind je meer in waarom is het mbo erg belangrijk op de arbeidsmarkt en carrière maken zonder universitaire opleiding.
Stap 3: kijk naar de arbeidsmarkt zonder je erdoor te laten leiden
Een studie met veel vacatures is aantrekkelijk maar niet voor iedereen. Gebruik de arbeidsmarkt als vierde filter en niet als eerste. Een beroep waar veel vraag naar is kan toch niet bij je passen. Dan houd je het geen veertig jaar vol.
Kijk naar richtingen waar structureel tekorten zijn zoals zorg techniek en ICT. Voorbeelden van data en trends vind je in de snelst groeiende databanen en wat zijn de beroepen van de toekomst. Voor een bredere context lees je waarom zijn er zoveel tekorten op de arbeidsmarkt. Wees voorzichtig met voorspellingen over 2030 of later. Niemand weet precies welke beroepen er over tien jaar nodig zijn.
Stap 4: gebruik de scoretabel
Dit is het deel dat helpt als je twijfelt tussen twee of drie opleidingen. Je geeft elke opleiding een cijfer van 1 tot 5 op vier punten. Daarna vermenigvuldig je met een gewicht dat bij jouw situatie past.
Criterium | Vraag | Gewicht |
|---|---|---|
Interesse | Wil ik hier vier jaar over lezen praten en nadenken? | 3 |
Talent | Kan ik dit goed of leer ik het snel? | 2 |
Arbeidsmarkt | Zijn er vacatures en mogelijkheden na afloop? | 2 |
Praktisch | Is het haalbaar qua reistijd kosten en toelating? | 1 |
De maximale score is 40. Een voorbeeld. Dit is een fictief voorbeeld en de cijfers zijn aannames van een denkbeeldige student.
Opleiding | Interesse | Talent | Arbeidsmarkt | Praktisch | Totaal | Percentage |
|---|---|---|---|---|---|---|
Toegepaste psychologie (hbo) | 5 | 4 | 3 | 4 | 33 | 82,5 procent |
Bedrijfskunde (hbo) | 3 | 4 | 4 | 5 | 30 | 75 procent |
Geneeskunde (wo met numerus fixus) | 4 | 4 | 5 | 2 | 32 | 80 procent |
De uitkomst laat zien dat twee opleidingen dicht bij elkaar liggen. Een student zou hier Geneeskunde en Toegepaste psychologie vergelijken. De selectie en de kans op een plek zitten bij Geneeskunde in het praktische punt. Een tweede lijn met een zekerder alternatief is dan verstandig. Gebruik de tabel niet als orakel. Gebruik hem om je eigen keuzes zichtbaar te maken.
Wil je weten of een studie bij je past qua zwaarte? Lees de moeilijkste opleiding van Nederland en wat is de makkelijkste studie op het hbo. Wees er wel eerlijk over dat makkelijk geen reden is om een opleiding te kiezen.
Stap 5: ga kijken voor je kiest
Geen enkele beschrijving vervangt een dag op locatie. Doe minstens drie van deze dingen:
- Open dag: loop rond en praat met studenten en docenten
- Meeloopdag: volg een college of een les en lees de studiegids
- Gesprek met een werker: vraag iemand die het beroep doet wat zijn dag inhoudt
- Studiekeuzecheck: doe de check die de opleiding aanbiedt
- Proefstuderen: sommige opleidingen bieden een mini-opleiding
Een studieadviseur kan helpen om je gedachten te ordenen. Lees wat doet een studieadviseur eigenlijk precies.
Stap 6: kijk naar deadlines en regels voor 2027
Dit zijn de regels die nu gelden voor aanmelden voor het studiejaar 2027-2028. Controleer ze altijd op Studielink of bij de opleiding.
Datum | Wat gebeurt er |
|---|---|
1 oktober 2026 | Je kunt je aanmelden in Studielink |
15 januari 2027 | Uiterste datum voor opleidingen met een numerus fixus |
15 april 2027 | Studielink meldt de rangnummers voor de numerus fixus |
1 april 2027 | Veelgenoemde aanmelddatum voor mbo-opleidingen via de school |
1 mei 2027 | Uiterste datum voor de meeste hbo- en wo-bachelors en associate degrees |
Een paar regels erbij. Je kunt je voor maximaal vier opleidingen aanmelden en twee daarvan mogen een numerus fixus hebben. Dat melden Studiekeuze123 en Studiekeuzeadvies. Wie zich voor 1 mei aanmeldt heeft volgens de Rijksoverheid recht op een studiekeuzecheck. Na die datum kun je bij sommige opleidingen nog terecht maar heb je dat recht niet meer. Voor een numerus fixus-opleiding geldt de 1 mei-regel niet. De Rijksoverheid legt dit uit op de pagina over de aanmelddeadline voor een opleiding.
Bij een masteropleiding is er geen vaste landelijke deadline. Vraag dat na bij de opleiding.
Als je een numerus fixus kiest
Opleidingen met een numerus fixus kiezen studenten via selectie en soms loting. Je kunt dus afgewezen worden. Daarom is een tweede keuze nodig. Een voorbeeld van hoe dat werkt lees je in hoe wordt je arts. Daarin staat ook dat een universiteit meer plekken aanbiedt dan er opleidingsplaatsen zijn omdat sommige kandidaten afhaken. Zo werd in Utrecht in 2025 een plek aangeboden tot rangnummer 406. Dat staat op de selectiepagina van de universiteit. Het aantal plaatsen verschilt per jaar. Dit is dus geen voorspelling maar het laat zien dat een laag rangnummer niet altijd het einde is.
Een tijdlijn van nu tot 1 mei
Periode | Wat je doet |
|---|---|
Oktober en november 2026 | Lijst met activiteiten maken. Drie tot vijf opleidingen kiezen. Open dagen plannen |
December 2026 | Studiekeuzetest. Gesprekken met werkers. Scoretabel invullen |
Tot 15 januari 2027 | Aanmelden voor een numerus fixus als je daarvoor kiest |
Februari en maart 2027 | Aanmelden voor je andere keuzes. Meeloopdagen en studiekeuzecheck plannen |
Eind maart en begin april 2027 | Mbo-aanmelding via de school |
15 april 2027 | Uitslag numerus fixus |
Tot 1 mei 2027 | Definitieve keuze. Aanmelding bevestigen. Wijzigen of intrekken kan nog |
Het is geen probleem om je keuze later aan te passen. Wel moet je voor 1 mei zijn aangemeld voor een opleiding om recht op de studiekeuzecheck en toelating te houden.
Wat kost studeren?
Het wettelijk collegegeld voor het studiejaar 2026-2027 is volgens een samenvatting op basis van DUO €2.694 per jaar. De hoogte voor 2027-2028 wordt later vastgesteld. Daarnaast heb je kosten voor boeken en levensonderhoud. Veel studenten werken naast hun studie. Voor financiering en lenen lees je geld lenen voor je studie. Voor budget en bijbanen lees je budgetteren voor studenten en beste bijbanen voor studenten. Houd bij je afweging ook rekening met de balans met je sociale leven. Lees studie en sociaal leven combineren.
En als het toch niet past?
Een verkeerde keuze komt voor en is geen ramp. Veel studenten wisselen na het eerste jaar. Wat je met een propedeuse kunt doen staat in wat kun je met een propedeuse. Daar lees je ook over de 1 februari-regel voor stoppen en studiefinanciering. Sommigen kiezen een tussenjaar. Weet wat je dan doet. Wil je later omscholen? Lees omscholen op je 30ste. Over wat je met een bepaalde studie kunt doen vind je meer in wat kan je met de opleiding bedrijfskunde en wat kan je met de opleiding pedagogiek. Ook generatie Z kiest anders. Lees waarom gaat generatie Z niet meer naar de universiteit.
Een praktijkvoorbeeld
Stel dat een student een studiekeuze moet maken, maar nog twijfelt over de juiste richting. De student heeft interesse in bedrijfskunde, maar is bang om de verkeerde opleiding te kiezen en later weinig aan het diploma te hebben.
In plaats van alleen te kijken welke opleiding interessant klinkt, begint de student onderzoek te doen naar de banen die je ermee kunt krijgen, de vaardigheden die werkgevers zoeken en de mogelijkheden om verder te studeren. Ook gesprekken met mensen die al in het vakgebied werken, helpen om een realistischer beeld te krijgen.
Achteraf zou de student meer tijd besteden aan het verkennen van verschillende carrièremogelijkheden. Ook zou die eerder advies vragen aan afgestudeerden en praktijkervaring opdoen via een stage of bijbaan voordat de definitieve keuze wordt gemaakt.
De belangrijkste les is dat je niet je hele toekomst hoeft uit te stippelen voordat je een opleiding kiest. Door je interesses te onderzoeken, verschillende mogelijkheden te vergelijken en de juiste vragen te stellen, kun je wel een beter onderbouwde studiekeuze maken.
Veelgestelde vragen over studiekeuze
Hoe weet ik welke studie bij mij past?
Kijk naar wat je graag doet wat je goed kunt hoe de arbeidsmarkt eruitziet en wat praktisch haalbaar is. Gebruik de scoretabel en ga naar een open dag.
Wanneer moet ik me aanmelden voor een studie in 2027?
Voor de meeste hbo- en wo-bachelors uiterlijk 1 mei 2027 via Studielink. Voor een opleiding met numerus fixus is dat 15 januari 2027. Voor het mbo is dat meestal 1 april.
Hoeveel studies kan ik kiezen in Studielink?
Maximaal vier opleidingen waarvan er maximaal twee een numerus fixus mogen hebben.
Wat is een studiekeuzecheck?
Een gesprek of test waarmee je samen met de opleiding bekijkt of de opleiding bij je past. Wie zich voor 1 mei aanmeldt heeft er recht op. Voor een numerus fixus-opleiding geldt dat recht niet.
Wat kost een studie in 2026-2027?
Het wettelijk collegegeld is €2.694 volgens een samenvatting op basis van DUO. Daar komen boeken en levensonderhoud bij.
Kan ik nog wisselen van studie?
Ja. Veel opleidingen maken wisselen in het eerste jaar mogelijk. Let op deadlines voor je studiefinanciering en op de regels van het bindend studieadvies.
Wat als ik na 1 mei nog niet weet wat ik wil?
Bij sommige opleidingen kun je je ook na 1 mei nog aanmelden maar je hebt dan geen recht meer op een studiekeuzecheck. Een tussenjaar of werken en leren kan een goede keuze zijn.
Samengevat
Een goede studiekeuze begint bij wat je graag doet en niet bij schoolvakken. Vergelijk mbo hbo en wo op hoe je leert. Kijk daarna naar talent arbeidsmarkt en praktische punten en gebruik de scoretabel. Ga naar een open dag en doe een studiekeuzecheck. Meld je aan voor 15 januari 2027 voor een numerus fixus of voor 1 mei 2027 voor de meeste andere bachelors. Je kunt maximaal vier studies kiezen. Een verkeerde keuze is te herstellen.
