Wat is de STAR methode?
STAR is een manier om een antwoord op een gedragsvraag in vier stappen op te bouwen: Situatie en Taak en Actie en Resultaat. Je vertelt een echt voorbeeld uit je eigen werk of studie in plaats van algemene eigenschappen op te noemen. Veel mensen voegen een vijfde stap toe: Reflectie. Dan heet het de STARR methode. Dat is ook de methode die studenten gebruiken om terug te kijken op een stage of een lastige situatie. Hieronder lees je per letter wat je zegt en hoe lang je antwoord duurt. Je vindt ook vijf voorbeeldantwoorden en uitleg over reflectie.
Wat is de STAR methode precies?
De STAR methode helpt je om gedragsvragen te beantwoorden. Dat zijn vragen als “vertel eens over een situatie waarin je een conflict oploste”. Je krijgt zulke vragen omdat werkgevers willen weten hoe je werkt. De manier waarop je in het verleden handelde zegt iets over hoe je dat straks doet. Dat is het idee achter de methode volgens onder meer Hays.
De letters betekenen dit:
Letter | Betekenis | Je beantwoordt |
|---|---|---|
S | Situatie | Wat was de context en wat gebeurde er |
T | Taak | Wat was jouw rol of doel |
A | Actie | Wat deed jij concreet |
R | Resultaat | Wat leverde het op |
R | Reflectie (STARR) | Wat leerde je en wat doe je de volgende keer |
T | Transfer (STARRT) | Hoe pas je dit toe in andere situaties |
Het belangrijkste onderdeel is de actie. Daar laat je zien wat jij deed en niet wat het team deed. Zeg dus “ik” en niet “wij”.
STAR stap voor stap
Situatie: Beschrijf kort waar je was en wat er speelde. Hays raadt twee of drie concrete details aan. Het mag uit werk komen maar ook uit een studieproject of vrijwilligerswerk. Je kiest één situatie en geen verzameling.
Taak: Leg uit wat er van jou werd verwacht. Dit is vaak maar een of twee zinnen. Houd het kort. Hays vergelijkt het met de situatie en wil dat je een of twee hoofdpunten noemt.
Actie: Dit is de kern van je antwoord. Beschrijf stap voor stap wat je deed en waarom. Noem ook je afwegingen. Zo laat je vaardigheden zien en niet alleen een gebeurtenis.
Resultaat: Vertel wat je actie opleverde. Noem liefst twee of drie uitkomsten. Gebruik een cijfer of een duidelijke verbetering als dat kan. Verzin niets. Een werkgever kan doorvragen.
Reflectie: Zeg kort wat je ervan leerde en wat je een volgende keer anders doet of juist hetzelfde. Dat maakt van je antwoord een leerverhaal.
Hoe lang moet een STAR antwoord zijn?
Er is geen vaste regel. De bronnen die ik las geven alleen verhoudingen. Situatie en taak zijn kort. Actie krijgt de meeste ruimte. Resultaat en reflectie sluiten het af. Mijn eigen vuistregel is een antwoord van ongeveer een tot twee minuten. Dat is mijn advies en geen onderzoeksuitkomst. Oefen het hardop met een timer. Een antwoord van een halve minuut is meestal te vaag. Een antwoord van vijf minuten verliest je luisteraar.
Voorbeelden van STAR antwoorden
Hieronder staan vijf voorbeelden. Ze zijn verzonnen om de opbouw te laten zien. Vervang ze door je eigen verhaal. Ik schrijf ze zoals je ze hardop zou zeggen.
Voorbeeld 1: klantgerichtheid
Vraag: Vertel over een keer dat je een ontevreden klant hielp.
Situatie: Ik werkte als kassamedewerker in een supermarkt. Een klant was boos omdat een actieprijs niet op zijn bon stond. De rij achter hem werd langer.
Taak: Ik moest de klant helpen en de rij laten doorlopen.
Actie: Ik bood eerst mijn excuses aan en liet hem uitpraten. Daarna controleerde ik het prijsbordje en riep een collega om mijn kassa over te nemen. Ik liep met de klant naar het schap om te kijken wat er stond.
Resultaat: De prijs bleek fout aangegeven. De klant kreeg de actieprijs. Hij bedankte me en de rij was binnen enkele minuten weer weg.
Reflectie: Ik leerde dat luisteren eerst de spanning weghaalt. Een volgende keer vraag ik eerder om een collega zodat de rij sneller opschuift.
Voorbeeld 2: werken onder druk
Vraag: Wanneer had je veel stress en hoe ging je daarmee om?
Situatie: In mijn laatste studiejaar moest ik een scriptie inleveren en tegelijk een bijbaan vol houden.
Taak: Ik wilde de deadline halen zonder dat mijn werk eronder leed.
Actie: Ik maakte een weekplanning met vaste schrijfblokken. Ik sprak mijn werkgever aan en ruilde twee diensten. Elke vrijdag keek ik terug of ik op schema lag.
Resultaat: Ik leverde twee dagen voor de deadline in. Mijn werkgever gaf aan dat ik betrouwbaar was gebleven.
Reflectie: Ik merkte dat vroeg bespreken helpt. Ik vraag nu eerder om hulp.
Voorbeeld 3: conflict in een team
Vraag: Hoe ging je om met een conflict op je werk?
Situatie: Bij mijn bijbaan in de horeca hadden twee collega’s ruzie over het rooster.
Taak: Ik was dienstleider en moest zorgen dat de avond goed verliep.
Actie: Ik sprak ze apart en luisterde naar beide kanten. Daarna zette ik ze samen aan tafel en stelde een rooster voor met een eerlijke verdeling.
Resultaat: Ze accepteerden het voorstel en de sfeer werd beter. Er kwamen geen klachten meer over het rooster.
Reflectie: Ik zou in het vervolg eerder ingrijpen. Dan voorkom je dat het groter wordt.
Voorbeeld 4: initiatief nemen
Vraag: Wanneer nam je zelf het initiatief?
Situatie: Tijdens mijn stage viel mij op dat nieuwe collega’s veel vragen stelden over dezelfde dingen.
Taak: Niemand had mij gevraagd iets te doen. Ik wilde de inwerktijd korter maken.
Actie: Ik schreef een handleiding van twee pagina’s met de meest gestelde vragen. Ik liet mijn begeleider meelezen en paste de tekst aan.
Resultaat: De handleiding werd gebruikt bij de volgende stagiair. Mijn begeleider bevestigde dat het tijd scheelde.
Reflectie: Ik leerde dat een klein idee waarde heeft als je het afmaakt.
Voorbeeld 5: een mislukking
Vraag: Vertel over een fout die je maakte.
Situatie: Als vrijwilliger bij een sportclub organiseerde ik een toernooi.
Taak: Ik moest zorgen dat alle teams op tijd waren.
Actie: Ik stuurde de speeltijden rond maar vergat één team te mailen.
Resultaat: Dat team kwam te laat. We losten het op door de wedstrijd te verplaatsen maar het kostte iedereen extra tijd.
Reflectie: Ik gebruik sindsdien een afvinklijst en vraag een tweede persoon mee te kijken.
Dit vijfde voorbeeld laat zien dat een STAR antwoord ook over een fout kan gaan. Een werkgever let dan vooral op wat je ervan leert. Kies wel een fout die niet je hele geschiktheid in twijfel trekt.
Typische vragen waarop je STAR gebruikt
Gedragsvragen beginnen vaak met “vertel over een situatie waarin”. YoungCapital noemt als voorbeelden vragen over stress en initiatief nemen en een ontevreden klant en je team motiveren. Ook vragen over reageren op een grote verandering en een conflict op de werkvloer horen erbij. Bereid daarom vier of vijf verhalen voor. Met één verhaal kun je vaak meerdere vragen beantwoorden. Een conflict kan ook een voorbeeld van samenwerken zijn.
STAR methode zonder werkervaring
Heb je nog weinig werkervaring? Gebruik dan een stage of bijbaan. Ook vrijwilligerswerk en een studieproject en sport werken goed. Hays noemt academische projecten en vrijwilligerswerk expliciet als bron. Meer over de waarde van een stage lees je in hoe belangrijk is een stage voor je carrière.
STAR in een online of videogesprek
Dit is mijn eigen advies. Zet bij een videogesprek een korte steekwoordenlijst naast je scherm met per verhaal alleen de vier letters en een kernzin. Lees niet voor. Kijk in de camera als je de actie vertelt. Pauzeer even na de situatie zodat de ander kan volgen. Test je geluid vooraf.
Wat doe je als de interviewer doorvraagt?
Een interviewer vraagt vaak door op de actie of het resultaat. Bijvoorbeeld “wat deed jij precies” of “hoe wist je dat het werkte”. Daarom is het slim om je cijfers en details te kennen. Weet je iets niet meer? Zeg dat eerlijk en geef een schatting. Verzin geen details.
STARR reflectie: wat is het en waarom gebruik je het?
STARR voegt een tweede R toe: reflectie. YoungCapital noemt de STARR methode een structuur van vijf stappen. Je kijkt in de laatste stap terug op wat je leerde. De methode wordt ook gebruikt als zelfreflectie.
De STARR reflectie bestaat uit deze vragen (op basis van Radboudumc EDIT):
Stap | Vragen |
|---|---|
Situatie | Wat gebeurde er en wie waren erbij en waar ging het over |
Taak | Wat was je rol en wat werd van je verwacht |
Actie | Wat deed je en hoe pakte je het aan. Wat dacht en voelde je |
Resultaat | Wat bereikte je en wat was het gevolg voor jou en voor anderen |
Reflectie | Zou je iets anders doen. Wat neem je je voor voor de volgende keer |
(Transfer) | Hoe pas je dit toe in andere en complexere situaties |
Een stagiair verpleegkunde kan zo een lastig gesprek met een patiënt analyseren. Radboudumc geeft het voorbeeld van een patiënt die zijn medicatie weigerde. De stagiair liet de patiënt eerst vertellen waarom. Daardoor ontstond vertrouwen. In de reflectie ziet hij dat hij sneller naar de zorgen had kunnen vragen. De transferstap is dan dat hij dit ook bij andere lastige gesprekken doet.
Een reflectie van deze soort kost volgens Radboudumc 30 tot 60 minuten. De methode kan met of zonder begeleider.
Reflectiemodellen naast STARR
Zoek je een andere reflectiemethode voor een verslag? Een lesdocument van Wikiwijs noemt vier modellen:
Model | Kern |
|---|---|
STARRT | Zes stappen: situatie taak actie resultaat reflectie en toepassen |
Korthagen (Korthagen en Vasalos 2002) | Vijf fasen: ervaring beschrijven en terugkijken op wat je zag deed dacht en voelde. Dan de kern zien en alternatieven bedenken en een alternatief uitproberen |
Mittendorff (2012) | Drie stappen: de ervaring en het effect beschrijven en inzichten benoemen en bepalen wat je gaat doen |
ABCD | Aanleiding en Belangrijk en Conclusie en Doen |
Het document noemt Korthagen vooral geschikt om te kijken naar je functioneren als professional. Mittendorff past bij een gebeurtenis met veel emotie. Voor STARRT en ABCD geeft het geen advies. Check altijd welk model je school of opleiding voorschrijft. Dat staat in je opdrachtomschrijving.
Veelgemaakte fouten
Dit zijn veelvoorkomende valkuilen. Ze volgen uit de opbouw van de methode en zijn mijn eigen inschatting en geen onderzoeksresultaten. Je herhaalt de vraag in plaats van een situatie te beschrijven. Je zegt “wij” in plaats van “ik”. Je blijft hangen in de situatie en vertelt te weinig over je actie. Je vergeet het resultaat. Je kiest een verhaal dat niet past bij de functie. Je leert je tekst uit het hoofd en klinkt als een robot.
Zo bereid je je voor
Zoek eerst de belangrijkste eisen in de vacature. Kies per eis een verhaal. Schrijf elk verhaal in vier of vijf zinnen op. Oefen ze hardop. Vraag iemand om door te vragen. Meer algemene tips voor je sollicitatie lees je in sollicitatie tips die echt werken. Zoek je een eerste baan na je studie? Zie dan bijna afgestudeerd: dit verdien je als starter.
Veelgestelde vragen over de STAR methode
Wat is de STAR methode?
Een structuur voor antwoorden op gedragsvragen. S staat voor situatie en T voor taak en A voor actie en R voor resultaat.
Wat betekent STAR in een sollicitatiegesprek?
Het is de opbouw van je antwoord. Je beschrijft een echt voorbeeld uit je werk of studie zodat de werkgever ziet hoe je handelt.
Wat is het verschil tussen STAR en STARR?
STARR voegt een vijfde stap toe: reflectie. Je zegt wat je leerde en wat je een volgende keer doet.
Wat is STARRT?
STARRT voegt een zesde stap toe: transfer. Je beschrijft hoe je het geleerde in andere situaties toepast.
Hoe lang moet een STAR antwoord duren?
De bronnen geven geen vaste tijd. Mijn eigen vuistregel is een tot twee minuten.
Welke vragen vragen om de STAR methode?
Gedragsvragen die beginnen met “vertel over een situatie waarin”. Ze gaan vaak over stress en conflict en initiatief en klantcontact.
Kan ik de STAR methode gebruiken zonder werkervaring?
Ja. Gebruik een stage of bijbaan of vrijwilligerswerk of een studieproject.
Kan ik de STAR methode in mijn motivatiebrief gebruiken?
Ja. YoungCapital noemt dat als mogelijkheid. De brief is korter dus je beperkt je tot een korte versie.
Welke reflectiemethodes zijn er?
Naast STARR bestaan onder meer Korthagen en Mittendorff en het ABCD model. Welke je gebruikt hangt af van je opleiding.
Terug naar de vraag
Wat is de STAR methode? Het is een vaste opbouw voor je antwoord: situatie en taak en actie en resultaat. Met een vijfde stap voor reflectie wordt het de STARR methode. Kies echte voorbeelden. Zeg wat jij deed. Noem een resultaat. Sluit af met wat je leerde. Oefen een paar verhalen hardop dan klinkt het natuurlijk.

