De meeste artikelen over dit onderwerp geven je een lijst van twintig eigenschappen en laten je vervolgens afvragen of je ze allemaal wel in huis hebt. Zelfvertrouwen, doorzettingsvermogen, visie, risico’s durven nemen, commercieel inzicht, noem het maar op. En dan is de praktijk, waarin bijna geen enkele succesvolle ondernemer al die twintig eigenschappen tegelijk bezit. Wat een goede ondernemer echt onderscheidt, is niet hoeveel van die eigenschappen hij heeft, maar hoe goed hij weet welke hij mist en wat hij daarmee doet.
De mythe van de complete ondernemer
We schreven al eerder over of de geboren ondernemer daadwerkelijk bestaat, en de conclusie daar was dat de meeste succesvolle ondernemers niet compleet ter wereld komen, maar zichzelf vormen naar wat de situatie vraagt. Diezelfde logica geldt voor de eigenschappenlijst die je overal tegenkomt. Iemand die extreem goed is in visie en netwerken, maar chaotisch is met financiën, wordt niet als slechte ondernemer bestempeld zodra hij een goede boekhouder inhuurt. Iemand die fantastisch onderhandelt maar slecht is in structuur, overleeft prima zolang hij iemand aanneemt die dat wel kan. Het probleem met de meeste lijstjes is dat ze je laten geloven dat je zelf alles moet kunnen, terwijl succesvolle ondernemers in de praktijk vooral goed zijn in compenseren, niet in perfectioneren.
Startvaardigheden zijn niet hetzelfde als blijfvaardigheden
Een onderschat punt in de meeste artikelen is dat ze eigenschappen die je nodig hebt om te beginnen, door elkaar husselen met eigenschappen die je nodig hebt om te blijven bestaan. Durf, visie en een flinke dosis overtuigingskracht zijn onmisbaar om daadwerkelijk de sprong te wagen. Zonder die eigenschappen begin je nooit, hoe goed je businessplan ook is. Maar zodra je bedrijf eenmaal draait, verschuift wat je nodig hebt drastisch. Dan gaat het om financiële discipline, om structuur aanbrengen in je dagelijkse werk, en om het vermogen om taken los te laten in plaats van alles zelf te blijven doen. We schreven eerder al waarom een ondernemingsplan onmisbaar is, precies omdat het die twee fases scheidt. Een ondernemer die alleen goed is in de startfase-eigenschappen, maar nooit doorgroeit naar de eigenschappen die nodig zijn om te blijven bestaan, loopt binnen een paar jaar vast, hoe indrukwekkend zijn lancering ook was.
De eigenschap die de meeste lijstjes overslaan
Sommige artikelen beweren zelfs dat een echte ondernemer geen begeleiding nodig heeft, dat hij zijn eigen zaakjes voor elkaar heeft zonder aansturing van anderen. Dat klinkt aantrekkelijk, maar het klopt in de praktijk zelden. De ondernemers die het langst standhouden, zijn juist degenen die weten wanneer ze hulp nodig hebben en die hulp ook daadwerkelijk zoeken, of dat nu een mentor is, een boekhouder, of gewoon een ervaren collega die een blinde vlek blootlegt. Zelfkennis wordt vaak genoemd als bijzaak op eigenschappenlijstjes, terwijl het in de praktijk misschien wel de belangrijkste vaardigheid van allemaal is. Wie precies weet waar zijn eigen grenzen liggen, kan daar doelbewust omheen organiseren. Wie dat niet weet, ontdekt zijn zwakke plek meestal pas op het moment dat het al te laat is.
Veerkracht wordt verkeerd uitgelegd
Bijna elk artikel over dit onderwerp noemt doorzettingsvermogen als kernvaardigheid, en dat is terecht, maar de manier waarop het meestal wordt uitgelegd, klopt niet helemaal. Doorzetten wordt vaak verward met koppig vasthouden aan hetzelfde plan, terwijl de ondernemers die het echt volhouden, juist heel goed zijn in bijsturen zodra iets niet werkt. Veerkracht betekent niet dat je nooit van koers verandert, het betekent dat een tegenslag je niet volledig uit balans brengt en dat je in staat blijft om helder na te denken over de volgende stap. Dat onderscheid is groot. Wie star vasthoudt aan een idee dat de markt allang heeft afgewezen, is niet veerkrachtig, maar koppig, en dat kost uiteindelijk meer dan het oplevert. Diezelfde veerkracht, verkeerd toegepast, is trouwens ook een directe route naar overbelasting, iets waar we eerder over schreven in ons stuk over ondernemerschap en burn-outs, waarin precies dit patroon van doorzetten zonder bijsturen als een van de grootste risicofactoren naar voren kwam.
Wat je hieruit kunt meenemen
Als er één les uit dit alles te trekken valt, is het dat een goede ondernemer niet wordt gedefinieerd door een compleet rijtje eigenschappen, maar door zelfkennis, het vermogen om te compenseren voor wat je mist, en het onderscheid kunnen maken tussen wanneer doorzetten helpt en wanneer het schaadt. Dat is een minder catchy lijstje dan twintig eigenschappen in een aftelvideo, maar het is wel het lijstje dat daadwerkelijk voorspelt wie een bedrijf jarenlang overeind houdt en wie na een paar jaar alweer stopt.
Dus nee, een goede ondernemer heeft niet elke eigenschap uit elk lijstje dat je online tegenkomt. Hij heeft een paar eigenschappen goed onder de knie, weet precies waar zijn zwakke plekken zitten, en organiseert zijn bedrijf zo dat die zwakke plekken hem niet fataal worden. Dat is minder een persoonlijkheidstype en meer een manier van naar jezelf kijken, en die manier van kijken is precies wat je wel kunt leren, ongeacht welke eigenschappen je van nature al meekreeg.
