Een uitnodiging voor een gesprek geeft een fijn gevoel. Daarna komt meestal de spanning. Wat gaan ze vragen? Wat moet ik zeggen? En hoe zorg ik dat ik niet blanco sta op het moment dat het erop aankomt? Een beetje zenuwen horen erbij en laten zelfs zien dat je het belangrijk vindt. Voorbereiding is de beste manier om die spanning in goede banen te leiden.
Goede voorbereiding is niet hetzelfde als alles uit je hoofd leren. Het gaat om het neerzetten van een paar sterke verhalen een paar goede vragen en een rustige route naar het gesprek. In dit artikel lees je hoe je dat aanpakt en wanneer je wat doet.
Maak een tijdlijn en begin niet de avond ervoor
Veel mensen bereiden zich voor in de laatste uren. Dat werkt slecht. Je hoofd is dan vol en je kunt je antwoorden niet meer laten rijpen. Verdeel de voorbereiding liever over een paar dagen.
Drie of vier dagen voor het gesprek:
onderzoek het bedrijf en de functie. Herlees de vacature. Kies je verhalen.
Twee dagen ervoor:
oefen hardop. Kies je kleding. Controleer de route of de techniek.
Een dag ervoor:
leg alles klaar. Lees je aantekeningen nog één keer door en ga op tijd naar bed.
De ochtend zelf:
eet iets doe kort een rustige oefening en vertrek ruim op tijd. Verder niet meer leren.
1. Onderzoek het bedrijf verder dan de homepage
Iedereen leest de website. Wie opvalt kijkt een stap verder. Zoek naar recent nieuws over het bedrijf. Kijk wat er op LinkedIn wordt gedeeld en welke projecten ze noemen. Bekijk de pagina over werken bij en lees hoe ze zichzelf beschrijven. Zoek ook uit wie je gaat spreken. Een korte blik op het profiel van de interviewer geeft je houvast voor het gesprek.
Je zoekt niet naar feiten om op te noemen. Je zoekt naar punten waar jij en het bedrijf elkaar raken. Eén of twee zaken waar je oprecht iets over te zeggen hebt zijn genoeg. Zo kun je later zeggen dat je een recent project hebt gezien en graag wilt weten hoe het team dat aanpakt. Dat laat meer interesse zien dan een standaard compliment.
Zoek je werk in een bepaalde branche zoals de culturele sector? Dan helpt het om te weten waar de vacatures staan en hoe de sector werkt. Op Jobado vind je bijvoorbeeld culturele vacatures. Daar zie je meteen welke eisen er worden gesteld. Dat is nuttig als je wilt bepalen waar je je verhaal op richt.
2. Haal wat de functie vraagt uit de vacature
De vacature is je spiekbriefje. Onderstreep de drie tot vijf eisen die het zwaarst wegen. Dat zijn vaak de woorden die vaker terugkomen of bovenaan staan. Vraag jezelf bij elke eis af welk voorbeeld uit je leven laat zien dat je dat kunt.
Zo ontstaat een lijst van vijf verhalen. Elk verhaal past bij één of twee eisen. Je hebt dan genoeg materiaal voor bijna elke vraag. Dat is veel handiger dan voor elke mogelijke vraag een los antwoord te bedenken.
3. Gebruik de STAR methode voor je verhalen
Veel gesprekken bevatten vragen als “vertel eens over een situatie waarin je een conflict hebt opgelost”. Een antwoord dat eindigt in een vaag verhaal werkt niet. De STAR methode geeft je een structuur.
- Situatie: wat was de context?
- Taak: wat was jouw rol of opdracht?
- Actie: wat deed jij precies?
- Resultaat: wat leverde het op en wat leerde je ervan?
Het gaat vooral om het derde deel. Veel kandidaten beschrijven de situatie uitgebreid en noemen hun eigen actie nauwelijks. Een interviewer wil weten wat jij hebt gedaan. Gebruik dus “ik” en niet “wij” waar dat klopt. Houd elk verhaal onder twee minuten. Oefen ze hardop. Je hoort dan meteen waar je blijft haken.
4. Oefen de vragen die altijd komen
Een paar vragen komen bijna elk gesprek terug. Bereid die voor.
Vertel eens iets over jezelf
Dit is geen levensverhaal. Geef in een minuut een korte lijn: waar je nu staat wat je hebt gedaan dat relevant is en waarom je hier zit. Sluit af met een zin die aansluit op de functie.
Waarom wil je hier werken?
Hier komt je onderzoek van pas. Noem een concreet punt dat je aanspreekt en koppel dat aan wat je zelf zoekt.
Wat zijn je sterke en zwakke punten?
Kies sterke punten die bij de vacature passen en onderbouw ze met een voorbeeld. Noem bij een zwak punt iets echts dat je aanpakt. Een antwoord als “ik ben te perfectionistisch” klinkt als een ontwijkend antwoord. Noem iets waar je aan werkt en laat zien wat je daarvoor doet.
Wat zijn je salarisverwachtingen?
Weet dit vooraf. Kijk wat gangbaar is voor de functie en de cao. Hoe zulke tabellen in elkaar zitten lees je bijvoorbeeld in ons overzicht van wat een woonassistent in de zorg verdient. Noem liever een bandbreedte dan één bedrag.
Heb je nog vragen voor ons?
Zeg nooit nee. Bereid drie vragen voor. Vraag bijvoorbeeld hoe een succesvolle eerste maand eruitziet hoe het team samenwerkt en wat de grootste uitdaging is voor deze functie. Dat zijn vragen die laten zien dat je al denkt aan de baan zelf. Vragen naar vakantiedagen of salaris bewaar je voor later.
Er zijn ook vragen die niet gesteld mogen worden. Lees daarover meer in ongepaste sollicitatievragen zodat je weet hoe je daarmee omgaat.
5. Zorg dat je documenten kloppen
Controleer je cv en LinkedIn voor het gesprek. Een interviewer heeft je cv waarschijnlijk naast zich liggen en zoekt je misschien op. Zorg dat beide verhalen hetzelfde vertellen. Gebruik een professionele foto en een duidelijke kop. Wat je beter weglaat staat in zaken die je beter niet schrijft op je cv.
Heb je een periode zonder werk? Bedenk vooraf hoe je dat in twee of drie zinnen uitlegt. Hoe je dat eerlijk doet lees je in hoe leg je een loopbaangat uit in een sollicitatie. Solliciteer je bij een buitenlands bedrijf? Dan helpt een cv of motivatiebrief vertalen bij het afstemmen van je documenten.
Gebruik je een tool zoals ChatGPT voor je brief of voorbereiding? Doe dat met mate. Werkgevers merken het als een tekst niet van jou is. Lees werkgevers gedogen sollicitatiebrief en cv van ChatGPT voor je dat doet.
6. Regel de praktische kant
Dit lijkt klein maar het kost veel kandidaten punten. Controleer het adres en de reistijd. Zoek uit waar je kunt parkeren of welke bus je neemt. Kom een kwartier eerder aan en wacht liever buiten tot vijf minuten voor het gesprek. Neem een kopie van je cv en een pen met papier mee. Zet je telefoon uit.
Bij een videogesprek test je vooraf je camera microfoon en internet. Zorg voor een rustige achtergrond en licht van voren. Sluit andere programma’s en meldingen. Houd de uitnodiging bij de hand en weet wat je doet als de verbinding wegvalt. Een telefoonnummer van de recruiter is dan handig.
Je kleding hoort ook bij de praktische voorbereiding. Wat past bij welke sector en hoe je dat achterhaalt lees je in wat kun je het beste dragen tijdens een sollicitatie.
7. Ga om met zenuwen
Lichte spanning kan je scherper maken. Heb je er last van? Dan helpt het om je voor te bereiden op wat je kunt beheersen. Oefen hardop met iemand die je vertrouwt. Neem op wat je zegt en luister het terug. Doe vlak voor het gesprek een ademhalingsoefening zoals vier tellen in en zes tellen uit. En geef jezelf toestemming om na te denken. Een korte pauze voor je antwoord geeft je rust en klinkt niet vreemd.
Voel je dat de spanning je blokkeert? Lees dan last van faalangst op de werkvloer. Houd er ook rekening mee dat het zoeken zelf je energie kost. Zorg dat je goed slaapt en beweegt. Tips daarvoor vind je in zo blijf je fit en gezond tijdens het zoeken naar een baan.
8. Volg op na het gesprek
De sollicitatie eindigt niet bij de deur. Stuur binnen een dag een korte mail. Bedank voor de tijd noem één ding uit het gesprek dat je is bijgebleven en herhaal kort je interesse. Houd het bij vier of vijf zinnen. Een voorbeeld:
“Beste mevrouw De Vries, bedankt voor het prettige gesprek van vanmiddag. Ik vond het interessant om te horen hoe het team het nieuwe project aanpakt. Het sterkt me in mijn motivatie voor deze functie. Ik hoor graag wat de volgende stappen zijn.”
Vraag in het gesprek zelf wanneer je iets kunt horen. Als die termijn is verstreken stuur je een vriendelijke herinnering. Hoor je niets of krijg je een afwijzing? Dan loont het om te vragen wat beter kan. Hoe je dat doet staat in feedback vragen na een afwijzing. Lees ook waarom goede kandidaten worden afgewezen. Het ligt vaak aan andere zaken dan jij denkt.
Samengevat
Een goede voorbereiding bestaat uit een paar vaste onderdelen. Je onderzoekt het bedrijf verder dan de homepage en haalt uit de vacature wat echt telt. Je bereidt vijf verhalen voor met de STAR methode en je oefent de vragen die altijd komen. Je controleert je documenten en regelt de praktische kant. Je gaat om met zenuwen en je volgt op na het gesprek. Doe dit verspreid over enkele dagen en je loopt rustiger en sterker naar binnen.
