Je hebt het eerste jaar van je opleiding achter de rug. Misschien heb je alle punten gehaald. Misschien twijfel je of je door wilt. In beide gevallen is de vraag dezelfde. Wat heb ik eigenlijk in handen en wat kan ik ermee? Veel antwoorden online blijven steken bij de uitleg dat de propedeuse het eerste jaar is. Dat weet je al. Waar het om gaat is welke deuren er opengaan en welke niet.
In dit artikel lees je wat een propedeuse formeel is waar je mee verder kunt wat het waard is op je cv en wat je moet weten als je overweegt te stoppen. Daarbij staan een paar valkuilen waar studenten vaak pas te laat achter komen.
Wat is een propedeuse precies?
De propedeuse is het eerste jaar van een hbo of wo bachelor. Het gaat om 60 studiepunten. Je krijgt aan het eind een getuigschrift dat laat zien dat je dat eerste jaar hebt afgerond. In de praktijk spreekt iedereen over het propedeusediploma. Het is geen bachelordiploma en het telt niet als afgeronde hbo of wo opleiding. Het is wel een officieel bewijs dat je het niveau van het eerste jaar aankunt.
Aan het einde van dat jaar krijg je ook een studieadvies. Bij veel opleidingen is dat een bindend studieadvies. Haal je te weinig studiepunten dan kan je opleiding je laten stoppen. De norm verschilt per instelling en opleiding. Kijk daarvoor in de onderwijs en examenregeling van jouw opleiding.
Zes dingen die je met een propedeuse kunt doen
1. Doorgaan met je bachelor
Het meest logische is gewoon verder studeren. Je gaat het tweede jaar in en rondt je bachelor af. Veel studenten gebruiken de propedeuse als toets. Past de opleiding bij mij? Als het antwoord ja is hoef je niets te veranderen.
2. Doorstromen van hbo naar de universiteit
Dit is de bekendste mogelijkheid. Met een hbo-propedeuse kun je in veel gevallen doorstromen naar het eerste jaar van een wo-bachelor. Je hebt daarvoor geen vwo-diploma nodig. Dat maakt de propedeuse bijvoorbeeld interessant voor mensen met een havo of mbo diploma die toch naar de universiteit willen.
Er zijn wel voorwaarden. Universiteiten stellen vaak aanvullende eisen. Voor economie en data kan wiskunde op vwo-niveau nodig zijn. Voor Engelstalige opleidingen wordt soms Engels op vwo-niveau gevraagd. Bij sommige juridische opleidingen moet je de propedeuse in één jaar hebben gehaald. Zo staat het bijvoorbeeld op de pagina van Tilburg University over instromen met een hbo-propedeuse. Het gaat dus om uitzonderingen en niet om iets dat voor alle studies gelijk is. Kijk altijd op de website van de universiteit voor jouw studie.
Een slimme eigenschap van deze route. Een mbo-4 student die eerst een hbo-propedeuse haalt en daarna een wo-bachelor doet is in totaal ongeveer vier jaar bezig. Dat is niet langer dan een gewone hbo-bachelor.
3. Overstappen naar een andere opleiding
Heb je gemerkt dat de opleiding niet past? Dan is overstappen na een propedeuse vaak makkelijker dan stoppen en opnieuw beginnen. Studiepunten die je haalde kunnen soms meetellen bij een verwante opleiding. Dit heet vrijstellingen. Het gaat om een besluit van de nieuwe opleiding en niet om een recht. Vraag het dus vooraf aan bij een studieadviseur. Over hun rol lees je meer in wat doet een studieadviseur eigenlijk.
4. Overstappen van wo naar hbo
Dit werkt ook de andere kant op. Wie na een propedeuse aan de universiteit merkt dat het te theoretisch is kan naar een hbo-opleiding. Dat voelt voor sommigen als een stap terug. In de praktijk kiezen veel mensen bewust voor een meer praktijkgerichte opleiding. Het is geen mislukking maar een keuze voor een andere manier van leren.
5. Combineren met werk
Na een propedeuse kun je ook kiezen voor een deeltijd of duale variant van dezelfde opleiding. Je werkt dan en studeert tegelijk. Dat past goed als je merkt dat je liever leert door te doen. Over zo’n route lees je meer in omscholen op je 30ste.
6. Stoppen en aan het werk gaan
Soms is stoppen de beste keuze. Dat is geen schande. Wat je dan hebt is een propedeuse op je cv en een jaar ervaring. Hoe je dat inzet lees je hieronder.
Wat is een propedeuse waard op je cv?
Eerlijk is dat een propedeuse geen volledige opleiding is. Een werkgever die om een hbo-diploma vraagt zal een propedeuse niet als gelijkwaardig zien. Toch heeft het waarde. Je laat zien dat je een jaar op hbo of wo niveau hebt gewerkt. Dat is voor functies waar leervermogen telt een pluspunt. Het laat ook zien dat je zelfstandig kunt plannen en studeren.
Je cv kan het volgende voor je doen. Zet de opleiding en het jaartal erin en vermeld dat je de propedeuse hebt behaald. Noem de 60 studiepunten. Voeg twee of drie vakken of projecten toe die passen bij de functie waarop je solliciteert. Een voorbeeld:
“HBO Bedrijfskunde, propedeuse behaald (60 EC), 2025. Projecten in marketing en administratie. Groepsopdracht voor een lokale ondernemer.”
Wat je niet moet doen is de indruk wekken dat je de opleiding hebt afgerond. Dat komt altijd uit. Eerlijk en concreet is sterker. Over wat je beter weglaat lees je in zaken die je beter niet schrijft op je cv. Moet je uitleggen waarom je bent gestopt? Dan helpt hoe leg je een loopbaangat uit in een sollicitatie. Houd het kort en kijk naar voren.
Wat als je de propedeuse niet hebt gehaald?
Dit is het deel dat in veel artikelen ontbreekt. Veel lezers zoeken deze pagina juist omdat het misloopt. Wat dan?
Stoppen in je eerste jaar.
Let op de datum. Voor het stopzetten van je studie bestaat de 1 februari regel. Als je vóór die datum stopt heeft dat gevolgen voor je studiefinanciering die kleiner zijn dan wanneer je later stopt. Een opleiding moet je ook tijdig waarschuwen als je een negatief bindend studieadvies dreigt te krijgen. Alle regels staan op de pagina van de Rijksoverheid over het bindend studieadvies bij hbo en wo. Daar staat ook dat je opleiding rekening moet houden met persoonlijke omstandigheden en dat je bezwaar kunt maken.
Een negatief advies.
Meestal betekent dit dat je een aantal jaar niet opnieuw aan dezelfde opleiding kunt beginnen. Je kunt wel naar een andere opleiding. Vraag bij een studieadviseur welke opleidingen verwant zijn en of je daar al punten voor hebt.
Zonder diploma toch studeren.
Wil je later alsnog verder terwijl je de formele vooropleiding niet hebt? Dan bestaat er een toelatingsonderzoek bij sommige instellingen. Dat heet colloquium doctum. Het is bedoeld voor mensen die geen passend diploma hebben maar wel het niveau aankunnen.
Heb je geld geleend voor je studie? Lees dan geld lenen voor je studie voordat je beslist. Voor de periode tussendoor vind je tips in beste bijbanen voor studenten en budgetteren voor studenten.
Hoe kies je wat bij je past?
Maak het niet te ingewikkeld. Stel jezelf drie vragen. Past de inhoud van de opleiding bij mij? Past de manier van leren bij mij? En past het beroep waar het naartoe leidt bij mij? Als je twee van de drie met ja beantwoordt is het meestal de moeite waard om door te gaan. Zeg je op twee vragen nee dan is dat een goede reden om te switchen.
Soms is een goede keuze vooral een kwestie van informatie. Wie bijvoorbeeld wil weten hoe zwaar een opleiding is kan kijken naar hoe moeilijk is de studie psychologie. Wie vraagt of een universitaire studie loont vindt een kritische blik in is de universiteit het wel waard. Zoek je een richting die past bij een specifiek beroep? Dan zijn hoe word je architect hoe wordt je arts en welke opleiding moet je volgen om makelaar te worden goede voorbeelden van hoe je een route uitzoekt. Geen idee wat je wilt? Lees geen idee welke opleiding je wilt doen of hoe ontdek je welke carrière bij jou past.
Een stage kan ook helpen om te voelen of een vakgebied bij je past. Lees hoe belangrijk is een stage tijdens je opleiding en leerdoelen voor jouw stage.
Veelgestelde vragen
Is een propedeuse een diploma?
Formeel is het een getuigschrift voor het eerste jaar. Het is geen bachelordiploma.
Kan ik met een hbo-propedeuse naar de universiteit?
Meestal wel maar er kunnen aanvullende eisen gelden voor bepaalde vakken of voor de manier waarop je de propedeuse hebt gehaald.
Kan ik met een wo-propedeuse naar het hbo?
Dat is meestal goed mogelijk. Vraag het na bij de opleiding waar je naartoe wilt.
Moet ik mijn propedeuse in één jaar halen?
Niet altijd. Wel kan een opleiding dit eisen en het bindend studieadvies kan hierop wegen. Kijk in de regeling van je opleiding.
Is een associate degree hetzelfde als een propedeuse?
Nee. Met een associate degree kun je doorstromen naar een hbo-bachelor maar het geeft niet dezelfde toegang tot de universiteit.
Samengevat
Een propedeuse is het eerste jaar van een hbo of wo bachelor en bestaat uit 60 studiepunten. Je kunt doorgaan met je bachelor overstappen naar een andere opleiding of na een hbo-propedeuse in veel gevallen doorstromen naar de universiteit. Het is geen volledig diploma maar het laat op je cv zien dat je een jaar op hoger niveau hebt gewerkt. Wil je stoppen? Let dan op de 1 februari regel en praat met een studieadviseur. Wie goed informeert voordat hij kiest voorkomt dat een jaar studeren verloren tijd wordt.
