Iedereen kent het beeld van de architect die een gebouw ontwerpt en met een rol tekeningen over een bouwplaats loopt. De werkelijkheid is breder en soms ook technischer. Een architect combineert ontwerp techniek wetgeving en overleg met opdrachtgevers. Wie dat vak zoekt moet ook iets weten wat veel mensen niet weten. In Nederland mag je jezelf niet zomaar architect noemen. De titel is wettelijk beschermd.
In dit artikel lees je wat een architect doet welke route je kunt volgen en wat er na je opleiding nog komt kijken. Je ziet ook welke banen je kunt doen als je niet ingeschreven wilt staan en wat je kunt verwachten van je carrière.
Wat doet een architect precies?
Een architect ontwerpt of herontwerpt gebouwen. Denk aan woningen scholen kantoren fabrieken en winkels. Dat begint niet bij tekenen. Het begint bij een vraag van een opdrachtgever. Wat moet het gebouw doen? Voor wie is het? Wat mag het kosten en welke regels gelden? Daar komt een schetsontwerp uit dat stap voor stap wordt uitgewerkt tot tekeningen waarmee een aannemer kan bouwen.
De taken verschillen per fase. In de ontwerpfase werk je aan schetsen modellen en presentaties. In de uitwerkingsfase maak je technische tekeningen en kies je materialen. Daarna komt de vergunningsfase waarin je het plan afstemt op het bestemmingsplan en het Bouwbesluit. Tot slot kun je betrokken zijn bij de bouwbegeleiding. Dan controleer je of het gebouwde overeenkomt met het ontwerp en overleg je met aannemers en adviseurs.
Daarnaast bestaat veel werk uit samenwerken. Je praat met constructeurs installatieadviseurs gemeenten en bewoners. Wie het vak kiest moet dus kunnen luisteren en uitleggen en niet alleen kunnen ontwerpen. Meer over dit soort rustig denkwerk met veel concentratie lees je in de beste banen voor introverte mensen.
De titel architect is beschermd
Dit is het belangrijkste feit over het beroep. In Nederland mag je de titel architect alleen voeren als je bent ingeschreven in het Architectenregister. Dat staat in de Wet op de architectentitel. Het register wordt bijgehouden door het Bureau Architectenregister. Wie de titel gebruikt zonder inschrijving overtreedt de wet.
Er zijn vier beschermde titels: architect interieurarchitect tuin- en landschapsarchitect en stedenbouwkundige. Ook samenstellingen en afkortingen daarvan vallen eronder. Een architectenbureau mag de titel alleen in de bureaunaam voeren als minstens de helft van het bestuur is ingeschreven.
Er is een verschil dat vaak voor verwarring zorgt. Iedereen mag zich ontwerper noemen. Ook een titel als ICT-architect is niet beschermd want die gaat over een niet bouwkundig werkterrein. Dat betekent dat je in de bouw en vormgeving prima kunt werken zonder inschrijving. Maar als je de titel architect op je visitekaartje wilt zetten heb je een erkende opleiding en beroepservaring nodig. Alle regels staan op de pagina van Ondernemersplein over het inschrijven in het Architectenregister. Werkgevers en opdrachtgevers mogen als voorwaarde stellen dat je ingeschreven staat.
Welke opleiding heb je nodig?
Je hebt een erkende opleiding nodig. Er zijn twee hoofdroutes en ze verschillen vooral in volgorde.
Route | Opleiding | Beroepservaring |
|---|---|---|
Universitair | Bachelor Bouwkunde en daarna een master Architecture aan een technische universiteit zoals Delft of Eindhoven | Twee jaar beroepservaringsperiode na je master |
Hbo en academie | Hbo Bouwkunde of Built Environment en daarna een master aan een academie van bouwkunst | De academische opleiding en de beroepservaring lopen tegelijk |
Bij de eerste route studeer je eerst en werk je daarna. Je rondt je bachelor en master af en doorloopt vervolgens een tweejarige beroepservaringsperiode bij een architectenbureau. Dat heet de BEP. Bij de tweede route werk en leer je tegelijk. Je hebt een baan bij een bureau en volgt daarnaast de masteropleiding aan de academie. Dat maakt het een pittige maar praktische weg.
Wie na het mbo wil doorgroeien heeft ook een route. Je kunt na een mbo opleiding Bouwkunde doorstromen naar het hbo en later naar een academie. Zo kom je zonder universiteit toch bij de titel. Over doorstroommogelijkheden lees je in wat kun je met een propedeuse. Wie al werkt en wil switchen vindt ideeën in omscholen op je 30ste.
Twijfel je of een universitaire route voor je loont? Een kritische blik staat in is de universiteit het wel waard. De kosten van studeren en de mogelijkheden om te lenen lees je in geld lenen voor je studie.
In zes stappen naar de titel architect
- Kies een bouwkundige vooropleiding: Dat is een mbo bouwkunde een hbo bouwkunde of Built Environment of een universitaire bachelor Bouwkunde.
- Rond een erkende master of academie af: Controleer vooraf of de opleiding erkend is voor inschrijving in het register.
- Werk bij een architectenbureau: Dat is nodig voor de beroepservaringsperiode van twee jaar.
- Bouw een breed portfolio op: Laat zien dat je meer kunt dan schetsen. Ook uitwerking en bouwbegeleiding horen erbij.
- Vraag inschrijving aan: Dat doe je bij het Bureau Architectenregister.
- Houd je registratie bij: Je betaalt een jaarlijkse bijdrage en moet bij- en nascholing aantonen. Wie eerder ingeschreven stond en opnieuw wil registreren moet een verzoek tot herregistratie doen.
Een praktische tip die weinig studenten horen is om bewust te kiezen waar je je beroepservaring opdoet. Een bureau dat alleen de ontwerpfase doet geeft je minder kans om alle onderdelen van het vak te leren. Vraag bij een sollicitatie of je ook mee mag naar de bouwplaats en of je ook technisch uitwerkt. Zo bouw je de ervaring op die je nodig hebt en voorkom je dat je daarna nog iets mist. Check bij het Bureau Architectenregister precies welke competenties je moet kunnen aantonen. Een stage helpt je om dit alvast te ontdekken. Lees hoe belangrijk is een stage tijdens je opleiding en leerdoelen voor jouw stage.
Welke vaardigheden heb je nodig?
Een architect heeft meer nodig dan een goed oog. Dit zijn de belangrijkste vaardigheden:
- Ruimtelijk inzicht: Je ziet in je hoofd hoe een ruimte eruitziet voordat hij bestaat.
- Techniek en regelgeving: Je kent constructies materialen en het Bouwbesluit.
- Software: Tekenpakketten en BIM zijn dagelijks gereedschap.
- Communicatie: Je legt je ontwerp uit aan mensen die geen tekeningen lezen.
- Doorzettingsvermogen: Een gebouw kost jaren en een ontwerp gaat vaak door veel versies.
- Samenwerken en onderhandelen: Je werkt met veel partijen die elk iets anders willen.
Wie vooral goed is in presenteren en overtuigen heeft een voordeel bij grote projecten. Wie graag in detail werkt past vaak bij technische uitwerking. Beide soorten zijn nodig op een bureau.
Waar kun je werken?
Een architect werkt niet alleen bij een architectenbureau. De mogelijkheden zijn breder.
Architectenbureaus: Dit is de bekendste plek. Je werkt aan woningbouw utiliteit of renovatie. Bij grote bureaus kun je je specialiseren in bijvoorbeeld scholen of zorggebouwen. Kleine bureaus bieden meer afwisseling.
Ingenieursbureaus en bouwbedrijven: Hier werk je samen met constructeurs en projectleiders en is de uitvoering belangrijker. Dit past bij wie graag dicht bij de bouw zit. Over het tempo in de bouw lees je in tijd besparen in de bouw.
Overheid: Gemeenten hebben mensen nodig die plannen beoordelen en ruimtelijk beleid maken. Een beeld van die kant van het werk geeft wat doe je eigenlijk als beleidsmedewerker.
Projectontwikkelaars en woningcorporaties: Hier werk je aan de opdrachtgeverskant en stuur je ontwerpers aan.
Eigen bureau: Veel architecten beginnen na een aantal jaar voor zichzelf. Dat vraagt ondernemersvaardigheden en een goede verzekering. Lees zo goedkoop mogelijk ondernemen en heb jij al een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering. Een goede website is ook belangrijk voor een portfolio. Daarover gaat zzpers opgelet: waarom een goede website laten maken een must is.
Werken in het vak zonder inschrijving
Niet iedereen die in de architectuur werkt is architect. Veel mensen werken als bouwkundig tekenaar BIM modelleur werkvoorbereider of ontwerper zonder de beschermde titel. Dat kan een goede loopbaan zijn. De bouw is een sector met veel vraag naar vakmensen. Een instap vind je in carrière maken zonder kantoorbaan en in carrière in de techniek in vijf stappen.
Wat verdien je als architect?
Het salaris hangt af van je ervaring je bureau en je rol. Een beginnend ontwerper verdient minder dan een architect met eindverantwoordelijkheid of een eigenaar van een bureau. Ik noem hier bewust geen vast bedrag. Salarissen verschillen sterk per bureau en per jaar. Kijk bij concrete vacatures naar het aanbod en vraag naar de arbeidsvoorwaarden. Voor een eigen bureau geldt dat je inkomen volledig van je opdrachten afhangt.
Veelgestelde vragen
Mag ik me architect noemen met alleen een bachelor?
Nee. Je moet ingeschreven zijn in het Architectenregister. Daarvoor heb je een erkende opleiding en beroepservaring nodig.
Hoe lang duurt het om architect te worden?
Dat hangt af van je route. Op de universitaire route volg je een bachelor en master en daarna twee jaar beroepservaring. Op de academieroute loopt je opleiding en ervaring tegelijk.
Moet ik mijn inschrijving onderhouden?
Ja. Je betaalt een jaarlijkse bijdrage en moet voldoen aan de eisen voor bij- en nascholing.
Mag ik werken in de architectuur zonder de titel?
Ja. Je kunt werken als ontwerper tekenaar of adviseur. Alleen de titel architect is beschermd.
Is architect een creatief of technisch beroep?
Beide. Het is een combinatie van ontwerp techniek wetgeving en overleg.
Past dit beroep bij jou?
Dit is geen vak voor mensen die snel resultaat willen. Een ontwerp doorloopt vaak jaren en veel versies. Wie het leuk vindt om langzaam iets op te bouwen en trots is op het eindresultaat vindt er veel voldoening. Twijfel je? Loop eens mee bij een bureau of volg een open dag. Meer over het ontdekken van wat bij je past lees je in hoe ontdek je welke carrière bij jou past.
Samengevat
Je wordt architect door een erkende opleiding te volgen en twee jaar beroepservaring op te doen. Daarna schrijf je je in bij het Architectenregister want de titel is wettelijk beschermd. Er zijn twee hoofdroutes: universiteit en daarna beroepservaring of hbo en een masteropleiding aan een academie waarbij werken en leren samengaan. Er zijn veel plekken om te werken waaronder bureaus bouwbedrijven de overheid en een eigen praktijk. Wie niet wil of kan registreren heeft nog steeds veel opties in de bouw en ontwerp. Kies je opleiding dus bewust en controleer vooraf of die erkend is.
